Έξυπνες πρίζες των 10 ευρώ: Μπορούν πραγματικά να μειώσουν τον λογαριασμό ρεύματος;

Τι είναι μια έξυπνη πρίζα και πώς λειτουργεί

Μια έξυπνη πρίζα είναι ένας μικρός αντάπτορας που τοποθετείται ανάμεσα στην πρίζα του τοίχου και σε μια ηλεκτρική συσκευή. Συνδέεται συνήθως στο οικιακό Wi-Fi και επιτρέπει να ανοίγουμε ή να κλείνουμε την παροχή ρεύματος από μια εφαρμογή στο κινητό. Σε αρκετά μοντέλα μπορούμε επίσης να ορίσουμε ώρες λειτουργίας, αντίστροφη μέτρηση και απλούς αυτοματισμούς.

Το σημαντικό είναι να μην μπερδεύουμε τον απομακρυσμένο διακόπτη με τον μετρητή ενέργειας. Μια οικονομική έξυπνη πρίζα μπορεί να υποστηρίζει μόνο άνοιγμα και κλείσιμο. Για να δούμε πόσο ρεύμα καταναλώνει μια συσκευή, πρέπει το συγκεκριμένο μοντέλο να αναφέρει ρητά ότι διαθέτει μέτρηση ενέργειας ή energy monitoring.

Επίσης, η πρίζα δεν κάνει το ψυγείο, την τηλεόραση ή τον υπολογιστή πιο αποδοτικό. Το όφελος προκύπτει όταν αξιοποιούμε τις πληροφορίες ή τους αυτοματισμούς για να αποφεύγουμε άσκοπη κατανάλωση.

Τι μετρά πραγματικά και τι σημαίνουν οι αριθμοί

Στην εφαρμογή μιας πρίζας με μετρητή μπορεί να βλέπουμε την ισχύ σε Watt (W). Αυτός ο αριθμός δείχνει πόσο γρήγορα καταναλώνεται ενέργεια τη συγκεκριμένη στιγμή. Για παράδειγμα, όταν μια συσκευή δείχνει 100 W, σημαίνει ότι αν διατηρήσει αυτή την ισχύ για μία ώρα θα καταναλώσει 0,1 κιλοβατώρα.

Η κιλοβατώρα (kWh) είναι η μονάδα που μας ενδιαφέρει στον λογαριασμό ρεύματος. Δεν είναι το ίδιο με τα Watt: τα Watt δείχνουν την τωρινή ισχύ, ενώ οι κιλοβατώρες δείχνουν τη συνολική ενέργεια που καταναλώθηκε με την πάροδο του χρόνου.

Ανάλογα με το μοντέλο, η εφαρμογή μπορεί να δείχνει ημερήσια ή μηνιαία ιστορικά, τάση και ένταση ρεύματος. Μην θεωρείτε δεδομένο ότι όλες οι φθηνές πρίζες κρατούν ιστορικό ή επιτρέπουν εξαγωγή μετρήσεων. Επίσης, οι μετρήσεις είναι ενδεικτικές και δεν υποκαθιστούν έναν πιστοποιημένο μετρητή του παρόχου.

Πόσα ευρώ μπορούμε να εξοικονομήσουμε;

Ας χρησιμοποιήσουμε για τα παραδείγματα μια υποθετική τελική μεταβλητή χρέωση 0,20 ευρώ ανά κιλοβατώρα. Δεν πρόκειται για συγκεκριμένο σημερινό τιμολόγιο: η πραγματική χρέωση εξαρτάται από τον πάροχο, το πρόγραμμα, τις ώρες και τις επιμέρους χρεώσεις. Για ακριβή υπολογισμό χρησιμοποιήστε τη δική σας τιμή ανά kWh.

Αν μια συσκευή καταναλώνει 5 W σε αναμονή όλο το εικοσιτετράωρο, σε έναν χρόνο χρησιμοποιεί περίπου 43,8 kWh. Με 0,20 ευρώ ανά kWh, αυτό αντιστοιχεί σε 8,76 ευρώ ετησίως. Αν καταφέρουμε να μηδενίσουμε τη συγκεκριμένη κατανάλωση για 16 ώρες κάθε ημέρα, η θεωρητική εξοικονόμηση είναι περίπου 5,84 ευρώ τον χρόνο, πριν αφαιρέσουμε το ρεύμα που καταναλώνει η ίδια η έξυπνη πρίζα.

Αντίθετα, σε μια συσκευή που καταναλώνει 50 W χωρίς λόγο για δύο ώρες καθημερινά, η αποφυγή αυτής της λειτουργίας εξοικονομεί περίπου 36,5 kWh τον χρόνο ή 7,30 ευρώ με την ίδια υποθετική τιμή. Αυτοί οι υπολογισμοί δείχνουν γιατί αξίζει να αναζητήσουμε πρώτα τις πραγματικές σπατάλες και όχι απλώς να γεμίσουμε το σπίτι με έξυπνες πρίζες.

Ενδεικτική σύγκριση κατανάλωσης

Ο παρακάτω πίνακας χρησιμοποιεί υποθετικές τιμές και όχι μετρήσεις συγκεκριμένων συσκευών. Η τιμή των 0,20 ευρώ ανά κιλοβατώρα είναι αποκλειστικά παράδειγμα για να φανεί ο τρόπος υπολογισμού.

Επομένως, στην πρώτη σύγκριση το θεωρητικό όφελος από τον περιορισμό των 5 W στις οκτώ ώρες είναι 5,84 ευρώ τον χρόνο. Αν η έξυπνη πρίζα καταναλώνει 1 W συνεχώς, το καθαρό όφελος μειώνεται ενδεικτικά σε 4,09 ευρώ τον χρόνο, χωρίς να συνυπολογίζουμε την τιμή αγοράς της.

Ποιες συσκευές αξίζει να μετρήσουμε πρώτα

Ξεκινήστε από συσκευές που μένουν πολλές ώρες στην πρίζα και των οποίων η κατανάλωση δεν είναι προφανής. Μια παλαιότερη τηλεόραση, ένας αποκωδικοποιητής, ένας εκτυπωτής ή ένα σύστημα ήχου μπορεί να έχουν διαφορετική συμπεριφορά σε αναμονή. Η μέτρηση θα δείξει τι ισχύει στο δικό σας σπίτι, αντί να βασίζεστε σε γενικούς αριθμούς.

Ένα δεύτερο καλό παράδειγμα είναι ο αφυγραντήρας. Η πρίζα μπορεί να αποκαλύψει πόσες κιλοβατώρες καταναλώνει μέσα σε μια εβδομάδα, επειδή ο συμπιεστής του δεν λειτουργεί συνεχώς. Ωστόσο, δεν πρέπει να τον αποσυνδέουμε απότομα αν ο κατασκευαστής απαιτεί συγκεκριμένη διαδικασία τερματισμού.

Μπορούμε επίσης να μετρήσουμε έναν υπολογιστή γραφείου, αρκεί να μην χρησιμοποιούμε τον διακόπτη της πρίζας για να τον κλείνουμε ενώ λειτουργεί. Για συσκευές με μεγάλη ισχύ, κινητήρες ή θερμαντικά στοιχεία απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στα όρια φορτίου και στις οδηγίες ασφαλείας.

Χρονοδιαγράμματα και αυτοματισμοί που έχουν νόημα

Ο πιο απλός αυτοματισμός είναι το χρονοδιάγραμμα: για παράδειγμα, να διακόπτεται η παροχή σε μια συσκευή ψυχαγωγίας κατά τις ώρες που λείπουμε ή κοιμόμαστε, εφόσον επιτρέπεται από τον κατασκευαστή της. Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε αντίστροφη μέτρηση για μια συσκευή που ξεχνάμε συχνά αναμμένη.

Ορισμένες εφαρμογές προσφέρουν σενάρια με βάση την ώρα, την παρουσία στο σπίτι ή άλλες έξυπνες συσκευές. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι αυτοματισμοί εξοικονομούν ενέργεια. Αν μια συσκευή πρέπει ούτως ή άλλως να λειτουργεί, η μετατόπιση της ώρας χρήσης δεν μειώνει απαραίτητα τις κιλοβατώρες. Μπορεί όμως να μειώσει το κόστος όταν υπάρχει πραγματικά φθηνότερη ζώνη χρέωσης.

Προσοχή: δεν προγραμματίζουμε να κόβεται το ρεύμα σε ψυγεία, καταψύκτες, ιατρικές συσκευές, συστήματα ασφαλείας ή δικτυακό εξοπλισμό που πρέπει να παραμένει ενεργός. Επίσης, ορισμένες συσκευές δεν επανεκκινούν σωστά όταν επανέλθει το ρεύμα.

Το κρυφό κόστος της ίδιας της έξυπνης πρίζας

Η έξυπνη πρίζα χρειάζεται και η ίδια μικρή ποσότητα ενέργειας για το Wi-Fi και τα ηλεκτρονικά της. Η πραγματική κατανάλωση διαφέρει ανά μοντέλο και κατάσταση λειτουργίας. Αν υποθέσουμε ενδεικτικά ότι χρησιμοποιεί συνεχώς 1 W, καταναλώνει περίπου 8,76 kWh τον χρόνο, δηλαδή 1,75 ευρώ με τιμή 0,20 ευρώ ανά kWh.

Έτσι, αν τη χρησιμοποιούμε μόνο για να σταματήσουμε μια ελάχιστη κατανάλωση αναμονής, μπορεί να μην αποσβέσει ποτέ την αγορά της. Η σωστή σύγκριση είναι ανάμεσα στην ενέργεια που αποφεύγουμε και στην ενέργεια που χρειάζεται η ίδια η πρίζα. Αν πληρώσαμε 10 ευρώ, πρέπει να συνυπολογίσουμε και αυτό το αρχικό κόστος.

Από την άλλη, ακόμη κι όταν η οικονομική απόσβεση είναι μικρή, η δυνατότητα παρακολούθησης μπορεί να αξίζει ως εργαλείο ενημέρωσης. Για παράδειγμα, μπορεί να μας βοηθήσει να αποφασίσουμε αν μια παλιά συσκευή χρειάζεται αντικατάσταση ή αν ένας αφυγραντήρας χρησιμοποιείται περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε.

Τι να προσέξουμε πριν αγοράσουμε πρίζα των 10 ευρώ

Πρώτα ελέγχουμε ότι υποστηρίζει πραγματική μέτρηση κατανάλωσης και όχι μόνο απομακρυσμένο άνοιγμα και κλείσιμο. Διαβάζουμε την περιγραφή και, όπου υπάρχουν, τις οδηγίες του κατασκευαστή για το ιστορικό μετρήσεων. Καλό είναι επίσης να γνωρίζουμε αν λειτουργεί χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο και τι συμβαίνει μετά από διακοπή ρεύματος.

Δεύτερον, εξετάζουμε το ονομαστικό μέγιστο φορτίο, σε Ampere και Watt, τη συμβατότητα με την ελληνική ηλεκτρική εγκατάσταση και τη γείωση. Η ένδειξη 16 A δεν σημαίνει ότι κάθε συσκευή υψηλής ισχύος είναι κατάλληλη: κινητήρες και φορτία με υψηλό ρεύμα εκκίνησης μπορεί να απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση. Δεν χρησιμοποιούμε πρόχειρους αντάπτορες, πολύπριζα σε αλυσίδα ή συσκευές με εμφανή φθορά.

Τρίτον, προτιμούμε αξιόπιστο κατασκευαστή, σαφείς οδηγίες, στοιχεία συμμόρφωσης και ενημερώσεις λογισμικού. Η σήμανση CE από μόνη της δεν αποτελεί εγγύηση ποιότητας. Αν η πρίζα ζεσταίνεται υπερβολικά, μυρίζει ή εμφανίζει αποσυνδέσεις, διακόπτουμε τη χρήση της.

Πρακτικός οδηγός μέτρησης σε επτά ημέρες

Την πρώτη ημέρα συνδέουμε μια κατάλληλη συσκευή στην έξυπνη πρίζα και ελέγχουμε ότι η εφαρμογή εμφανίζει Watt και κιλοβατώρες. Σημειώνουμε την αρχική ένδειξη. Δεν αλλάζουμε ακόμη τις συνήθειές μας, ώστε να έχουμε ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς.

Τις επόμενες τρεις ημέρες καταγράφουμε την κατανάλωση σε συνηθισμένες συνθήκες. Για μια τηλεόραση, παρατηρούμε πόσο χρησιμοποιείται και τι δείχνει η εφαρμογή όταν βρίσκεται σε αναμονή. Για έναν αφυγραντήρα, παρακολουθούμε μια τυπική ημέρα λειτουργίας. Αν το ιστορικό δεν υπάρχει, φωτογραφίζουμε ή σημειώνουμε την ένδειξη κάθε βράδυ.

Στη συνέχεια δοκιμάζουμε για τρεις ημέρες έναν ασφαλή και λογικό προγραμματισμό. Συγκρίνουμε τις κιλοβατώρες ανά ημέρα, αλλά θυμόμαστε ότι η θερμοκρασία, η υγρασία και η διάρκεια χρήσης επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Μια εβδομάδα δεν αρκεί για ασφαλή ετήσια πρόβλεψη, προσφέρει όμως μια πρώτη εικόνα. Επαναλαμβάνουμε τη μέτρηση αν οι ημέρες δεν ήταν συγκρίσιμες.

Πότε αξίζει τελικά η αγορά

Μια οικονομική έξυπνη πρίζα αξίζει περισσότερο όταν θέλουμε να ανακαλύψουμε πόσο πραγματικά καταναλώνει μια συσκευή, να περιορίσουμε συγκεκριμένες ώρες άσκοπης λειτουργίας ή να δημιουργήσουμε έναν απλό, ασφαλή αυτοματισμό. Μπορεί να είναι ένα χρήσιμο πρώτο βήμα για να καταλάβουμε καλύτερα τον λογαριασμό ρεύματος.

Δεν αξίζει να περιμένουμε θεαματική μείωση μόνο και μόνο επειδή αγοράσαμε μια πρίζα των 10 ευρώ. Αν οι συσκευές μας έχουν ήδη πολύ χαμηλή κατανάλωση αναμονής ή πρέπει να λειτουργούν αδιάκοπα, το οικονομικό όφελος θα είναι μικρό. Και αν η πρίζα δεν διαθέτει μετρητή, δεν θα μας βοηθήσει να εντοπίσουμε ενεργοβόρες συσκευές.

Το πιο ουσιαστικό συμπέρασμα είναι απλό: πρώτα μετράμε, μετά αποφασίζουμε. Η πραγματική εξοικονόμηση δεν προέρχεται από την «έξυπνη» ετικέτα, αλλά από τις συνήθειες που αλλάζουμε με βάση τις μετρήσεις.

Τρία λάθη που μειώνουν το όφελος

Το πρώτο λάθος είναι να αγοράζουμε πολλές πρίζες πριν μετρήσουμε οτιδήποτε. Έτσι αυξάνεται το αρχικό κόστος και προστίθεται η μικρή κατανάλωση κάθε νέας συσκευής. Καλύτερα να ξεκινήσουμε με μία πρίζα που μετρά ενέργεια και να τη μετακινούμε, με ασφάλεια, από συσκευή σε συσκευή.

Το δεύτερο λάθος είναι να υποθέτουμε ότι κάθε συσκευή σε αναμονή καταναλώνει πολύ ρεύμα. Πολλές σύγχρονες συσκευές έχουν ιδιαίτερα χαμηλή κατανάλωση. Αν μετρήσουμε σχεδόν μηδενική ισχύ, δεν υπάρχει λόγος να εγκαταστήσουμε πολύπλοκο χρονοδιάγραμμα μόνο για να εξοικονομήσουμε λίγα λεπτά του ευρώ.

Το τρίτο λάθος είναι να αγνοούμε την καθημερινή πρακτικότητα. Αν ένας αυτοματισμός διακόπτει ενημερώσεις, χαλάει τις ρυθμίσεις ή μας αναγκάζει να επανεκκινούμε συνεχώς μια συσκευή, πιθανότατα δεν αξίζει. Η καλύτερη λύση είναι εκείνη που περιορίζει τη σπατάλη χωρίς να δημιουργεί προβλήματα ή κινδύνους.